Η απελευθέρωση του Συρράκου εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ελληνικού Στρατού κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο (1912–1913), ο οποίος είχε ως κύριο στόχο την αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας και την ενσωμάτωση ιστορικών ελληνικών περιοχών στο εθνικό κράτος. Η Ήπειρος αποτελούσε μία από τις πλέον δύσβατες και στρατηγικά κρίσιμες περιοχές, καθώς οι οχυρωμένες οθωμανικές θέσεις γύρω από τα Ιωάννινα καθιστούσαν την προέλαση ιδιαίτερα απαιτητική.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές δυνάμεις ξεκίνησαν την προώθησή τους από τη νότια Ήπειρο προς τα ορεινά χωριά των Τζουμέρκων, με σκοπό την εξασφάλιση του ελέγχου των ορεινών διαβάσεων και την αποδυνάμωση της οθωμανικής παρουσίας στην περιοχή. Το Συρράκο, ένα από τα σημαντικότερα βλαχοχώρια της Ηπείρου και κέντρο εμπορικής και πνευματικής δραστηριότητας από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, αποτελούσε σημείο ιδιαίτερης σημασίας.
Στις 23 Νοεμβρίου 1912, τμήματα του ελληνικού στρατού, αποτελούμενα από δυνάμεις πεζικού αλλά και εθελοντές, έφθασαν στο Συρράκο. Η οθωμανική φρουρά είχε ήδη αποσυρθεί από πολλές ορεινές περιοχές λόγω της γενικότερης ελληνικής προέλασης, γεγονός που επέτρεψε την κατάληψη του χωριού χωρίς σημαντική αντίσταση. Η είσοδος των ελληνικών δυνάμεων έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τους κατοίκους, οι οποίοι έβλεπαν το χωριό τους να απαλλάσσεται από μια μακραίωνη κυριαρχία.
Η απελευθέρωση του Συρράκου αποτέλεσε μέρος της σταδιακής κατάρρευσης της οθωμανικής διοίκησης στην Ήπειρο και συνέβαλε στην εδραίωση του ελληνικού ελέγχου στα Τζουμέρκα. Λίγους μήνες αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1913, η κατάληψη των Ιωαννίνων επισφράγισε οριστικά την ένταξη της Ηπείρου στο ελληνικό κράτος.
Σήμερα, η μνήμη της απελευθέρωσης του Συρράκου διατηρείται ως σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας και ως υπενθύμιση του ρόλου που διαδραμάτισε το χωριό στον ευρύτερο εθνικό αγώνα για την απελευθέρωση της Ηπείρου.
Περισσότερες λεπτομερείς πληροφορίες : https://vlaxoxoria.gr/i-apeleftherosi-tou-syrrakou-23-noemvriou-1912/
