Γράφει ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Αντώνης Βασιλείου*.
Μια επιτυχημένη επιχείρηση θα μπορούσε να αλλάξει την ορμή της σύγκρουσης προς όφελος του Κιέβου. Οτιδήποτε λιγότερο κινδυνεύει να διαβρώσει τη δυτική υποστήριξη.
Η Ουκρανία έχει ξοδέψει μήνες συγκεντρώνοντας δώδεκα νέες ταξιαρχίες επίθεσης, όπως το Bureviy, εκπαιδεύοντας περίπου 40.000 νέους στρατιώτες για να ενισχύσουν τις δυνάμεις της και να αντικαταστήσουν τις δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες που αποκόπηκαν από τότε που ξεκίνησε η πλήρης εισβολή της Ρωσίας πριν από 14 μήνες.
Έχει επίσης συγκεντρώσει ένα εκτεταμένο οπλοστάσιο δυτικών όπλων, από γερμανικά άρματα μάχης μέχρι αμερικανικούς εκτοξευτές πυραύλων και βρετανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, προετοιμάζοντας μια πολυαναμενόμενη αντεπίθεση για την ανάκτηση εδάφους που κατέλαβαν οι δυνάμεις εισβολής της Ρωσίας.
Αυτή η αντεπίθεση, ή κατά το ορθότερο επιθετική επιστροφή, αναμένεται να γίνει οποιαδήποτε μέρα τώρα και ορισμένοι λένε ότι έχει ήδη ξεκινήσει, παρόλο που ο Πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy είπε ότι θα ήθελε να σταματήσει μέχρι να φτάσουν περισσότερα δυτικά όπλα.
Ένα άτομο που γνωρίζει τις αντεπιτιθέμενες προετοιμασίες της Ουκρανίας είπε ότι το μήνυμα του προέδρου θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν μια προσποίηση ή μέρος μιας στρατηγικής για να πείσουμε τη Δύση να σπεύσει περισσότερα όπλα.
Αλλά κάθε φορά που οι διαταγές τους αναστέλλονται, οι δυνάμεις της Ουκρανίας θα πρέπει να είναι πλήρως προετοιμασμένες καθώς είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν σημαντικά εμπόδια και πολύ ισχυρή αντίσταση.
Για κάθε μέρα που χρειάστηκε να προετοιμαστεί η Ουκρανία, η Ρωσία είχε μια μέρα για να ενισχύσει τις δικές της εξαντλημένες δυνάμεις και να ενισχύσει την άμυνά της. Παρά τις βαριές απώλειες, οι ένοπλες δυνάμεις της εξακολουθούν να ξεπερνούν αριθμητικά αυτές του Κιέβου.
Το Κρεμλίνο ελέγχει περίπου 103.600 τετραγωνικά χιλιόμετρα γης, περίπου το 18% της Ουκρανίας, μια περιοχή περίπου όσο το ήμισυ του Ηνωμένου Βασιλείου, συμπεριλαμβανομένων μεγάλου μέρους των ανατολικών επαρχιών του Ντόνετσκ και του Λουχάνσκ, των νότιων επαρχιών Kherson και Zaporizhzhia και όλη την Κριμαία.
Ο Ζελένσκι ήταν ξεκάθαρος για το ποιος είναι ο απώτερος στόχος της Ουκρανίας με την αντεπίθεση. Η απελευθέρωση όλων των περιοχών της Ουκρανίας υπό ρωσική κατοχή, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, και η αποκατάσταση των συνόρων της όταν απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Μόσχα το 1991.
Ωστόσο, πολλά διακυβεύονται για την Ουκρανία. Μια επιτυχημένη αντεπίθεση θα μπορούσε να αλλάξει την πορεία του πολέμου, μεταβάλλοντας αποφασιστικά τη δυναμική υπέρ της Ουκρανίας, δείχνοντας ότι ο πόλεμος δεν είναι αδιέξοδος και ενισχύοντας τυχόν αμφιβολίες μεταξύ των δυτικών συμμάχων που σκέφτονται να περιορίσουν τη στρατιωτική βοήθεια προς τη χώρα.
Εάν το πλήγμα είναι αρκετά μεγάλο, θα μπορούσε επίσης να δείξει στον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν ότι η κατοχή της Ουκρανίας είναι αβάσιμη και ότι το μακροπρόθεσμο στοίχημά του ότι η Δύση θα κουραστεί από τον πόλεμο και την υποστήριξη του Κιέβου δεν θα αποδώσει.
Είναι μια καθοριστική στιγμή για την Ουκρανία. Το επίπεδο της δυτικής υποστήριξης εξαρτάται από την επιτυχία της. Όσο περισσότερα θα πετυχαίνουν στο πεδίο της μάχης, τόσο περισσότερα θα παίρνουμε από τους εταίρους της Δύσης οι οποίοι θα μοιραστούν αυτή τη νίκη μαζί τους.
Η Ουκρανία ανησυχεί ότι μια αντεπίθεση που δεν θα επαναφέρει σημαντικά εδάφη θα μπορούσε να οδηγήσει τους δυτικούς υποστηρικτές να αμφισβητήσουν τη μελλοντική στρατιωτική υποστήριξη και να ασκήσουν πίεση στο Κίεβο για να ξεκινήσει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα εντός του έτους.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν πιέζουν την Ουκρανία να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία και ότι εναπόκειται στο Κίεβο να αποφασίσει πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσουν οι συνομιλίες με τη Μόσχα. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι βλέπουν την πρόοδο της Ουκρανίας σε μια αντεπίθεση που δημιουργεί ένα παράθυρο για συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ίσως με την Κίνα να παίζει ρόλο.
Η Ουάσιγκτον καλωσόρισε μια τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Ζελένσκι και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ τον περασμένο μήνα, κατά την οποία ο Σι εξέφρασε την ελπίδα ότι οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να έρθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με την ειρηνευτική πρόταση του Πεκίνου.
Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι η Ουάσιγκτον σχεδιάζει να υποστηρίξει την Ουκρανία σε μια σειρά από αντεπιτιθέμενα σενάρια, όπως επιτυχία, περιορισμένη επιτυχία ή καθόλου επιτυχία.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου λέει ότι ο πρόεδρος Μπάϊντεν έχει σηματοδοτήσει την ισχυρή υποστήριξή του στην Ουκρανία επισκεπτόμενος το Κίεβο στην πρώτη επέτειο της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας και ότι οι ΗΠΑ θα υποστηρίξουν το Κίεβο για «όσο χρειαστεί».
Ιδιωτικά, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι η Ουκρανία θα πρέπει να έχει κάποια αποδεδειγμένη επιτυχία στο πεδίο της μάχης για να μπορέσει να πουλήσει επιπλέον αιτήματα βοήθειας στο Κογκρέσο και στο αμερικανικό κοινό.
Στην Ευρώπη, η υποστήριξη προς το Κίεβο δεν εξαρτάται πραγματικά από την πρόοδο της Ουκρανίας στο στρατιωτικό μέτωπο στο εγγύς μέλλον, αλλά θα μπορούσε να είναι σημαντικό για τις ΗΠΑ να δουν κάποια πρόοδο πριν μπουν σε εκλογική χρονιά. Δεν είναι ότι η δέσμευσή τους θα εκλείψει, αλλά το εύρος της προσοχής τους είναι πολύ μικρό σε ένα εκλογικό έτος.
Ενώ η Ουκρανία μπορεί να μην απολαμβάνει το στοιχείο του αιφνιδιασμού όπως κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής αντεπίθεσής της, όταν απελευθέρωσε σχεδόν όλη την ανατολική επαρχία Χάρκοβο και περιοχές στα νότια της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της πόλης Χερσώνα, εξακολουθεί να ελπίζει να πιάσει τη Ρωσία απροετοίμαστη.
Ουκρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι και στρατιώτες, λένε ότι οι δυνάμεις τους είναι πιθανό να εξαπολύσουν έναν συνδυασμό αντεπιθέσεων κατά μήκος της πρώτης γραμμής για να δοκιμάσουν την άμυνα της Ρωσίας, με τα μεγαλύτερα χτυπήματα να έρχονται εκεί που αισθάνονται ευκαιρίες να διαρρήξουν την αμυντική τοποθεσία .
Μια περιοχή όπου είναι πιθανό να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους είναι στη νότια επαρχία Zaporizhzhia. Εκεί, αν καταφέρουν να κόψουν τη χερσαία γέφυρα που συνδέει το ρωσικό έδαφος με την κατεχόμενη Κριμαία και να φτάσουν στη στρατηγική διασταύρωση της Μελιτόπολης, θα μπορούσαν να χωρίσουν τη ρωσική κατοχή στα δύο. Αυτό θα καθιστούσε πολύ πιο δύσκολο για τις δυνάμεις κατοχής να ενισχύσουν τις θέσεις και τις προμήθειες προς και από την Κριμαία. Η μόνη διαδρομή προς την κατεχόμενη χερσόνησο τότε θα ήταν η ρωσική γέφυρα του Κερτς, στην οποία η Ουκρανία επιτέθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, καθιστώντας την προσωρινά αδιάβατη.
Όμως η Ουκρανία έχει ένα δύσκολο έργο αφού η Ρωσία είχε στη διάθεση της πολλούς μήνες για να βελτιώσει και να επεκτείνει τις οχυρώσεις της στα ανατολικά. Οι πολυεπίπεδες άμυνές της περιλαμβάνουν αντιαρματικές τάφρους, τσιμεντένια φράγματα «οδόντες δράκοντος», συρματοπλέγματα και ναρκοπέδια τα οποία κατά τον Andriy Zagorodnyuk, πρόεδρο του Κέντρου Αμυντικών Στρατηγικών και πρώην υπουργό Άμυνας της Ουκρανίας δεν θα σταματήσουν τις ουκρανικές δυνάμεις, αλλά σίγουρα θα τις επιβραδύνουν.
Το μήκος της πρώτης γραμμής, περίπου 960 ελικοειδή χιλιόμετρα, λειτουργούν προς όφελος της Ουκρανίας, επειδή οι ρωσικές δυνάμεις είναι διασκορπισμένες γύρω από αυτήν την πρώτη γραμμή και θα βρίσκουν κάποιες περιοχές όπου δεν καλύπτονται από ισχυρές δυνάμεις. Η επιτυχημένη αντεπίθεση της Ουκρανίας το περασμένο φθινόπωρο οφειλόταν τουλάχιστον εν μέρει στην εξασθένηση των δυνάμεων της Ρωσίας.
Η Ουκρανία πέρασε τους τελευταίους μήνες συλλέγοντας μια τεράστια ποικιλία όπλων και πυρομαχικών από τους δυτικούς εταίρους της που θα χρησιμοποιηθούν από τις ταξιαρχίες εφόδου της για τη διεξαγωγή πολύπλοκων, συνδυασμένων επιθετικών επιχειρήσεων που θα προσπαθήσουν να διαρρήξουν τις ρωσικές άμυνες.
Μεταξύ των όπλων είναι τα κύρια άρματα μάχης, συμπεριλαμβανομένων των γερμανικών Leopard 2, των βρετανικών Challenger 2, των αμερικανικών ΤΟΜΑ Bradley και το πυραυλικό σύστημα πυροβολικού υψηλής κινητικότητας (Himars). Το Ηνωμένο Βασίλειο αυτή την εβδομάδα επιβεβαίωσε ότι έστελνε πυραύλους κρουζ Storm Shadow στην Ουκρανία, δίνοντάς του για πρώτη φορά ικανότητα πλήγματος μεγάλης εμβέλειας, έως και 400 χλμ.
Αλλά η εξαντλημένη αεροπορία της Ουκρανίας σημαίνει ότι θα πρέπει να διεξάγει τις επιθέσεις της χωρίς στενή αεροπορική υποστήριξη. Επιπλέον, η χρήση όλων όσων παρείχε η Δύση στην Ουκρανία μαζί σε μια συνδυασμένη επιχείρηση μπορεί να είναι δύσκολη, ειδικά με άπειρα στρατεύματα. Χρειάζεται πολλή εκπαίδευση, χρειάζεται πολλή συνοχή μονάδας για να πραγματοποιηθεί αυτός ο πολύ περίπλοκος τύπος επιχείρησης. Οι νέες μονάδες δεν είχαν τόσο χρόνο να εκπαιδευτούν όσο θα ήθελαν στον νέο εξοπλισμό του ΝΑΤΟ ή να εκπαιδευτούν ως μονάδες επίθεσης.
Όμως η Ρωσία αντιμετωπίζει από μόνη της σημαντικές προκλήσεις. Τα αποθέματα πυρομαχικών της μπορεί να εξαντληθούν από την προσπάθεια κατάληψης του Μπαχμούτ και η άμυνά της βασίζεται σε μεγάλο αριθμό στρατευμάτων με μικρή εμπειρία μάχης.
Πολλοί από αυτούς απλώς κρατούσαν χαρακώματα και είναι αμφίβολο αν πολλές από αυτές τις επιστρατευθείσες μονάδες, θα παραμείνουν στον αγώνα ή θα το βάλουν στα πόδια;
Στο ελεύθερο έδαφος της Ουκρανία, υπάρχουν ενδείξεις ότι η αντεπίθεση είναι επικείμενη. Ουκρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές λένε ότι οι μικρές αντεπιθέσεις αυτή την εβδομάδα στα περίχωρα της ανατολικής πόλης Bakhmut, όπου διεξάγεται η μακρύτερη και πιο αιματηρή μάχη του πολέμου, ήταν μέρος των προσπαθειών του στρατού να δοκιμάσει μερικές από τις πρόσφατα εκπαιδευμένες μονάδες του. συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι εξοπλισμένες με δυτικά όπλα, και να ερευνήσει για αδύναμα σημεία στην άμυνα της Ρωσίας.
Οι επιθέσεις, στις βόρειες και νότιες πτέρυγες της Ρωσικής διάταξης εκεί, είχαν ως αποτέλεσμα την ανάκτηση μικρών αλλά σημαντικών ερεισμάτων. ωστόσο, είναι σαφές ότι η διαφαινόμενη μάχη θα είναι δύσκολη για την Ουκρανία και αντιπροσωπεύει μια ευκαιρία που μπορεί να μην επαναληφθεί.
Η αντεπίθεση μπορεί να είναι η στιγμή που ο διαθέσιμος δυτικός στρατιωτικός εξοπλισμός, η εκπαίδευση και τα πυρομαχικά συνεργάζονται καλύτερα με τις δυνάμεις που έχει παραχωρήσει η Ουκρανία για αυτή την επιχείρηση.
Με πληροφορίες από ft.com
* Ο Αντώνης Βασιλείου είναι Αντιστράτηγος ΜΧ (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, MSc Επιχειρησιακός Ερευνητής, τ. Σύμβουλος ΟΑΣΕ επί Συμβατικών Εξοπλισμών και τ. Μελετητής των Συστημάτων Διοικήσεως και Ελέγχου Πληροφοριών του ΝΑΤΟ. (antoniosvasileiou.gr)