Γράφει ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Αντώνης Βασιλείου*.
Η ήττα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου έναντι του νυν Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα πρέπει να θεωρηθεί ως απώλεια όχι μόνο για τον λαό της Τουρκίας αλλά και για τη δημοκρατία παγκοσμίως. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς τη νίκη του Ερντογάν με 52% έναντι 48% εναντίον του Κιλιτσντάρογλου και η Τουρκία είναι πιθανό να διολισθήσει περαιτέρω σε πιό αυταρχική διακυβέρνηση. Σε συστημικό επίπεδο, η νίκη του Ερντογάν προσθέτει αξιοπιστία στην άποψη ότι η απομάκρυνση αυταρχικών ηγετών με εκλογές είναι λιγότερο από πιθανή. Οι προσδοκίες ότι ο Ερντογάν θα έχανε την προεδρία ήταν υψηλές στις αρχές του 2023. Πώς εξηγείται αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα έχοντας ως δεδομένο την συμμετοχή του Ερντογάν σε εκτεταμένη οικονομική κακοδιαχείριση, διαφθορά και αντιδημοκρατική διακυβέρνηση;
Σε μεγάλο βαθμό, η πικρή αλήθεια είναι ότι ο Ερντογάν κέρδισε επειδή ο Κεμάλ Kilicdaroglu ήταν ο αντίπαλός του. Ο πολιτικός συνασπισμός της αντιπολίτευσης (National Alliance), επέλεξε να προτείνει τον Kilicdaroglu σε μεγάλο βαθμό λόγω της επιμονής του. Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), υπό τον Kilicdaroglu και από το 2010 διεξήγαγε προκριματικές εκλογές για την επιλογή υποψηφίων βουλευτών. Για κάποιο λόγο, η υποψηφιότητα του ίδιου του Kilicdaroglu ως υποψηφίου της αντιπολίτευσης δεν καθορίστηκε από μέλη του κόμματος. Δεν προτιμήθηκε ούτε καν από όλα τα μέλη της Nation Alliance, με αποτέλεσμα η Meral Aksener (αρχηγός του Καλού Κόμματος) να εγκαταλείψει για λίγο τους εταίρους της στο συνασπισμό.
Με απλά λόγια, η υποψηφιότητα του Kilicdaroglu επιβλήθηκε από την κορυφή, με ελάχιστη έως καθόλου συζήτηση. Υπήρχε καλύτερος υποψήφιος; Οι δημοσκοπήσεις πριν από την υποψηφιότητά του, έδειχναν σταθερά ότι ο Kilicdaroglu δεν ήταν ο καλύτερος υποψήφιος για να νικήσει τον Ερντογάν, ο οποίος υστερούσε συνεχώς από τον πιο δημοφιλή υποψήφιο, τον Ekrem Imamoglu, τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης του CHP. Αυτή η επιλογή καταργήθηκε λόγω των ανησυχιών ότι εάν ο Imamoglu είχε επιλεγεί, θα του απαγορευόταν να είναι υποψήφιος, λόγω μιας αγωγής που εκκρεμούσε εναντίον του. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά αν είχε προταθεί και αποκλειστεί από τα δικαστήρια, ο Kilicdaroglu θα είχε ακόμα την ευκαιρία να γίνει υποψήφιος ως διάδοχός του. Ήταν καθαρή πολιτική απληστία εκ μέρους του Kilicdaroglu να επιμείνει στη δική του υποψηφιότητα, και έχει στοιχίσει ακριβά στην Τουρκία.
Εκτός από το ότι δεν είχε λόγο στη διαδικασία ανάδειξης υποψηφίων, μετά την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας, το στρατόπεδο της αντιπολίτευσης κατά του Erdogan, αναμενόταν να υποστηρίξει την εκστρατεία του Kilicdaroglu χωρίς συζήτηση, διαφωνία ή κριτική. Το να μην υποστηριχθεί άνευ όρων ο Kilicdaroglu, προβλήθηκε ως de facto υποστήριξη στον Ερντογάν. Ακόμη και η δημοσίευση δημοσκοπήσεων τρεις ημέρες πριν από τις εκλογές, που προέβλεπαν νίκη του Ερντογάν θεωρήθηκε ανήθικη πράξη! Αυτό το επίπεδο ύβρεως οδήγησε το επίπεδο της συζήτησης για την τουρκική πολιτική σε ιλιγγιώδη χαμηλά επίπεδα.
Ο Κιλιτσντάρογλου διεξήγαγε μια αθώα και μπερδεμένη εκστρατεία. Οι επικριτές της προεκλογικής του στρατηγικής κλήθηκαν για άλλη μια φορά να παραμείνουν σιωπηλοί.
Για παράδειγμα, ο Κιλιτσντάρογλου διεξήγαγε μια εκστρατεία συμπερίληψης, μια εκστρατεία που υποσχόταν την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, των θεσμών και μιας δίκαιης οικονομίας που θα ωφελούσε τις μάζες, όχι μόνο τους φίλους, όπως στην περίπτωση της διακυβέρνησης του Ερντογάν. Μετά την αποτυχία του Kilicdaroglu να εξασφαλίσει τη νίκη στις 14 Μαΐου, (όπου έλαβε περίπου 45% έναντι περίπου 49,5% του Ερντογάν), ζητήθηκε να μην το εκληφθεί ως επικείμενη νίκη του Ερντογάν, αλλά ως ήττα του Ερντογάν. Όχι μόνο αυτό, αλλά αντί να κάνει τον απολογισμό του τι έπρεπε να προσαρμοστεί στην εκλογική του στρατηγική, η ομάδα Kilicdaroglu εγκατέλειψε το προηγούμενο μήνυμά της για συμμετοχή και εγκράτεια. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες πριν από τις 28 Μαΐου, ο Kilicdaroglu προσπάθησε να παρενοχλήσει την εθνικιστική δεξιά υποσχόμενος να απελάσει Σύριους πρόσφυγες. Υπέγραψε μάλιστα σύμφωνο με το ακροδεξιό Κόμμα Νίκης του Umit Ozdag, υποσχόμενος ότι η προεδρία του Κιλιτσντάρογλου θα παρουσίαζε πιο σκληρή στάση στο κουρδικό ζήτημα. Γιατί απομακρύνθηκε τόσο ριζικά από την προηγούμενη εκλογική του στρατηγική; Ήταν επειδή του είπαν ότι η δεξιά εθνικιστική εκστρατεία του Ερντογάν είχε απήχηση στους ψηφοφόρους και ως εκ τούτου πρέπει να κάνει το ίδιο.
Η στροφή του Kilicdaroglu προς την πολιτική δεξιά φάνηκε απελπισμένη και ασυνεπής και πιθανότατα απέτρεψε ορισμένους Κούρδους ψηφοφόρους που τον ψήφισαν στις 14 Μαΐου. Επιπλέον, ενώ προσπαθούσε να επαναπροσδιορίσει την εκστρατεία του, ο Ερντογάν έπαιξε βρώμικα. Κατηγόρησε ψευδώς τον Kilicdaroglu ότι συνεργάζεται με Κούρδους αυτονομιστές δημοσιεύοντας ψεύτικα βίντεο για αυτό το σκοπό. Ο Kilicdaroglu και η Nation Alliance χρειάστηκαν μέρες για να προσπαθήσουν να αντικρούσουν αυτούς τους ισχυρισμούς. Το πιο σημαντικό είναι ότι η εκστρατεία τους δεν είχε προβλέψει τέτοιες τακτικές από την πλευρά του Erdogan και δεν ήταν προετοιμασμένη. Μια εύκολη στρατηγική θα ήταν να φτιάξουμε έναν βίντεο με τις μεγαλύτερες αποτυχίες του Ερντογάν όλα αυτά τα χρόνια, όπου προσβάλλει γυναίκες, κλωτσάει διαδηλωτές και εμφανίζει βίντεο με κουτιά παπουτσιών με χρήματα που ο γιος του προσπαθεί να φυγαδεύσει. Αυτό θα σήμαινε ότι ο Κιλιτσντάρογλου θα είχε μια αρνητική εκστρατεία, αλλά θα είχε την αρετή τουλάχιστον να δείξει την αλήθεια.
Προς τιμή του Kilicdaroglu, η προεδρική κούρσα δεν ήταν ένας δίκαιος αγώνας. Από την αρχή, ο Erdogan χρησιμοποίησε τα πλεονεκτήματα των δημόσιων και ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης που του έδωσαν δυσανάλογο χώρο kai xr;ono. Για παράδειγμα, το TRT, ο κρατικός τηλεοπτικός σταθμός έδωσε στον Κιλιτσντάρογλου λιγότερο από τριάντα πέντε λεπτά κάλυψης στον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας, σε σύγκριση με περισσότερες από τριάντα δύο ώρες για τον Ερντογάν. Και στους δύο γύρους της προεδρικής ψηφοφορίας, υπήρξαν πολυάριθμες καταγγελίες για νοθεία και εκφοβισμό ψηφοφόρων. Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), ο οποίος ανέπτυξε εκλογικούς παρατηρητές, ενώ περιέγραψε τις άδικες συνθήκες των εκλογών, δεν διαπίστωσε καμία σοβαρή υπονόμευση της δημοκρατικής διαδικασίας.
Τούτων λεχθέντων, δεν δικαιολογούν το γεγονός ότι ο Kilicdaroglu διεξήγαγε μια αναποτελεσματική εκστρατεία και ήταν η λάθος επιλογή για να θέσει υποψηφιότητα εναντίον του Erdogan. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο Kilicdaroglu τα κατάφερε όπως θα μπορούσε να κάνει οποιοσδήποτε υποψήφιος εναντίον του Ερντογάν. Διαφωνώ. Εάν ένας υποψήφιος της αντιπολίτευσης ήθελε να διεξαγάγει μια εκστρατεία που παρέδωσε τις εκλογές στον Ερντογάν, θα έμοιαζε με την εκστρατεία του Kilicdaroglu. Καμία συζήτηση σχετικά με την απόφασή του ως υποψήφιου. Καμμία ξεκάθαρη και συνεπής στρατηγική εκστρατείας, ένα δίκτυο υποστήριξης ενός «τυφλού» αρχηγού μιας ομάδας, που απαιτούσε την άνευ όρων υποστήριξη της κακοσχεδιασμένης στροφής του προς τα δεξιά και τη δικαιολογία ότι «κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε». Αυτή είναι μια ανυπεράσπιστη θέση και το λιγότερο που μπορεί να κάνει ο Kilicdaroglu είναι να παραιτηθεί. Οι ψηφοφόροι της Τουρκίας άξιζαν καλύτερα, πολύ καλύτερα.
Συμπέρασμα: Ο Κιλιτσντάρογλου χρησιμοποίησε μαχαίρι απέναντι στο όπλο του Ερντογάν και έχασε.
* Ο Αντώνης Βασιλείου είναι Αντιστράτηγος ΜΧ (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, MSc Επιχειρησιακός Ερευνητής, τ. Σύμβουλος ΟΑΣΕ επί Συμβατικών Εξοπλισμών και τ. Μελετητής των Συστημάτων Διοικήσεως και Ελέγχου Πληροφοριών του ΝΑΤΟ. (antoniosvasileiou.gr)