Γράφει ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Αντώνης Βασιλείου*.
Πολλοί αναρωτήθηκαν γιατί ο Πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy πίεσε τόσο αποφασιστικά για την προμήθεια μαχητικών αεροσκαφών F-16 στις δυνάμεις του στην Ουκρανία. Μπορεί ένα συγκεκριμένο αεροσκάφος να κάνει τέτοια διαφορά; Η απάντηση, στην περίπτωση του F-16, είναι ΝΑΙ.
Χρησιμοποιώντας τη σύνοδο κορυφής της G7 για να ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν στην εκπαίδευση Ουκρανών πιλότων για να πετάξουν το αεροσκάφος, ο Τζο Μπάϊντεν ενέπλεξε τους συμμάχους του στην απόφαση. Ουσιαστικά, ο Ζελένσκι εκμεταλλεύτηκε την εκδήλωση έτσι ώστε τα μεγάλα έθνη να στοιχηθούν πίσω από την Ουκρανία, ακριβώς τη στιγμή που η ρωσική στρατιωτική ηγεσία φαινόταν να στρέφεται εναντίον της.
Η αρχική επιφυλακτικότητα του Μπάϊντεν για την εκπαίδευση Ουκρανών πιλότων στα F-16, ήταν ο φόβος της κλιμάκωσης. Το ότι ο Λευκός Οίκος έχει ξεπεράσει αυτή την επιφυλακτικότητα υποδηλώνει ότι ο επίπεδο του ρίσκου έχει αυξηθεί. Η άλλη ανησυχία της ήταν ότι οι Ουκρανοί δεν θα μπορούσαν να χειριστούν αποτελεσματικά αυτά τα τζετ. Το ΝΑΤΟ συνήθως συνδυάζει τα F-16 με μια πλήρη γκάμα υποστήριξης που θεωρείται απαραίτητη για τις επιχειρήσεις τους: ηλεκτρονικός πόλεμος, καταστολή της αντιαεροπορικής άμυνας του εχθρού και αερομεταφερόμενη διοίκηση και έλεγχος. Χωρίς αυτά, τα αεροπλάνα θα ήταν ελάχιστα χρήσιμα.
Η πιο εύκολη κατηγορία για απόρριψη είναι ότι θα χρειαστούν 18 μήνες για την εκπαίδευση Ουκρανών πιλότων. Πρόσφατες δοκιμές της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ απέδειξαν ότι παρόλο που το F-16 είναι ένα μαχητικό υψηλών επιδόσεων, οι έμπειροι Ουκρανοί πιλότοι θα μπορούσαν να μάθουν να το πετούν σε τέσσερις μήνες.
Στην πραγματικότητα, οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν ενσωματώσει δυτικά όπλα σε πρώην σοβιετικά αεροσκάφη σε χρονοδιαγράμματα που θα έπρεπε να φέρουν σε δύσκολη θέση τις δικές μας διαδικασίες εν καιρώ ειρήνης. Υπάρχουν εύλογα ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα κάνει την συντήρηση σε αυτό το δυτικό αεροσκάφος, αλλά η διατήρηση του F-16 στην πρώτη γραμμή δεν θα πρέπει να αποτελεί πρόβλημα: είναι ένα απλό, μονοκινητήριο αεροσκάφος, που παράγεται σε μεγάλους αριθμούς και έτσι τα ανταλλακτικά είναι άφθονα.
Το πολύ μεγαλύτερο ζήτημα είναι ποιος συντηρεί την προμήθεια δυτικών πυραύλων αέρος-αέρος. Το αμερικανικό Amraam είναι πολύ ικανό, αλλά κοστίζει περίπου 1 εκατομμύριο δολάρια το καθένα. Το μεγαλύτερου βεληνεκούς European Meteor είναι ακόμα πιο ακριβό. Ενώ τα εθνικά αποθέματα πολέμου είναι κατανοητά ταξινομημένα, είναι ανοιχτό μυστικό ότι οι περισσότερες αεροπορικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ έχουν ελλείψεις.
Η έλλειψη υποστήριξης αεροπορικής ισχύος είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Φυσικά, η Ουκρανία δεν μπορεί να επαναλάβει τις λειτουργίες υποστήριξης του ΝΑΤΟ. Αλλά δεν χρειάζεται: το Κίεβο δεν επιδιώκει ένα πακέτο εκστρατευτικής αεροπορικής δύναμης, που λειτουργεί σε εμβέλεια, βαθιά μέσα στο εχθρικό έδαφος. Χρειάζεται μόνο να κρατήσει τη ρωσική αεροπορία έξω από τον Ουκρανικό ουρανό.
Ο πόλεμος έχει μέχρι στιγμής αποκαλύψει ότι το Ρωσική αεροπορία περιορίζεται να λειτουργεί σε πολύ μικρούς σχηματισμούς και μόνο στον εναέριο χώρο πάνω από το έδαφος που ελέγχει. Θωρακίζεται όμως από εκτεταμένη χρήση πυραύλων εδάφους-αέρος και διαθέτει όπλα εκτοξευόμενα από αέρος μεγαλύτερου βεληνεκούς που της δίνουν το πλεονέκτημα έναντι του ουκρανικού εξοπλισμού.
Το F-16, με τα ραντάρ μεγαλύτερου βεληνεκούς, τους αισθητήρες και τους πυραύλους του, θα δώσει το πλεονέκτημα στην ουκρανική αεροπορία τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά και θα περιορίσει τη Ρωσική αεροπορία πίσω στο Ρωσικό έδαφος. Αυτό, με τη σειρά του, θα προστατεύσει τόσο τις χερσαίες δυνάμεις της Ουκρανίας όσο και τις κρίσιμες υποδομές της.
Τα ολοκληρωμένα συστήματα αεράμυνας λειτουργούν πολύ καλύτερα από αυτά που λειτουργούν μεμονωμένα. Η ουκρανική αεροπορία πρέπει να συνδέσει τους δυτικούς πυραύλους εδάφους-αέρος και τα προηγμένα ραντάρ τους για να παρέχει στους πιλότους της μια βελτιωμένη εικόνα της εναέριας μάχης. Τα επίγεια συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου μπορούν να κάνουν πολλά για να υποβαθμίσουν τα ρωσικά ραντάρ και, ως εκ τούτου, τη ζώνη πυραύλων εδάφους-αέρος. Η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών για αναγνώριση και καταστολή των εχθρικών αποστολών αεράμυνας θα έκανε τα ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη πιο ευάλωτα.
Τέλος, υπάρχει μια ηθική διάσταση που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Το ΝΑΤΟ θα πολεμούσε τη Ρωσία κερδίζοντας πρώτα την αεροπορική μάχη και στη συνέχεια χρησιμοποιώντας την αεροπορική υπεροχή για να οδηγήσει σε μια πιο αποτελεσματική χερσαία μάχη. Δεδομένης της αδυναμίας της Ρωσικής αεροπορίας, αυτό δεν είναι όνειρο. Αλλά οι περιορισμένες δωρεές της Δύσης μέχρι σήμερα ανάγκασαν την Ουκρανία να ακολουθήσει έξυπνες τακτικές αγώνα στο έδαφος.
Η απόφαση για τα F-16 είναι ένα μεγάλο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αυτά τα αεροσκάφη μπορεί να μην φτάσουν εγκαίρως για να βοηθήσουν την εαρινή επίθεση της Ουκρανίας, αλλά η ανακοίνωση θα επηρεάσει ήδη τους στρατιωτικούς και πολιτικούς υπολογισμούς στο Κρεμλίνο. Το F-16 δεν είναι πανάκεια, αλλά τοτέμ ενός δικαιότερου αγώνα.
Με πληροφορίες από το ft.com
* Ο Αντώνης Βασιλείου είναι Αντιστράτηγος ΜΧ (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, MSc Επιχειρησιακός Ερευνητής, τ. Σύμβουλος ΟΑΣΕ επί Συμβατικών Εξοπλισμών και τ. Μελετητής των Συστημάτων Διοικήσεως και Ελέγχου Πληροφοριών του ΝΑΤΟ. (antoniosvasileiou.gr)