Ο ανήσυχος Ερντογάν και η επίθεση γοητείας προς τη Δύση.

  •  
  •  
  •  

Γράφει ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Αντώνης Βασιλείου*.

Εβδομάδες πριν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάϊντεν συναντηθεί με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Ερντογάν δεσμεύθηκε ότι η συνάντηση θα είναι μεταμορφωτική. Σε μια διαδικτυακή συνάντηση με Αμερικανούς επενδυτές τον περασμένο μήνα, προέβλεψε ότι η συνάντηση θα προαναγγείλει μια νέα εποχή. Δεν ήταν έκπληξη ότι μετά τη συνάντηση της Δευτέρας 14 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, ο Ερντογάν προσπάθησε να τεντώσει την αλήθεια και να χαρακτηρίσει τη συνάντηση ως μεγάλη επιτυχία.

Τι συνέβη στον προκλητικό και εριστικό πολιτικό, του οποίου τα λόγια και οι πράξεις του τον έβαζαν συχνά σε αντίθεση με τους γείτονες και τους συμμάχους του; Πού πήγε αυτός ο Ερντογάν;

Η φιλανθρωπική του εικόνα εμφανίζεται ως επί το πλείστον για το ξένο κοινό. Στο εσωτερικό, ο αυταρχικός Ερντογάν, αποφασισμένος να διατηρήσει την εξουσία, δεν δείχνει κανένα σημάδι χαλάρωσης της θηλιάς στο λαιμό του λαού του. Στην πραγματικότητα η εκστρατεία για τη βελτίωση των σχέσεων με τη Δύση, στοχεύει στην ενίσχυση του καθεστώτος του εσωτερικά.

Δύο δεκαετίες αφότου ανέβηκε στην εξουσία στην Τουρκία και έχοντας διαβρώσει σταθερά τη δημοκρατία για να ενισχύσει τη θέση του κατά τη διάρκεια των χρόνων του στην εξουσία, ο Ερντογάν πρέπει απεγνωσμένα να βελτιώσει την εικόνα του στο εξωτερικό. Προς το παρόν είναι ο δημαγωγός που κατηγόρησε τις ξένες δυνάμεις για απόπειρα πραξικοπήματος το 2016, καθώς και για τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει εσωτερικά  προσφάτως.

Είναι ένας διπλωμάτης, ανυπόμονος να τα πάει καλά με τον Μπάϊντεν, με τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ, που συχνά απορρίπτει, και πάνω απ’ όλα να τα πάει καλά με τους ξένους επενδυτές που εγκαταλείπουν την Τουρκία, κάνοντας την οικονομία και τη δημοτικότητα του Ερντογάν να εξανεμίζονται.

Μετά την 90λεπτη συνάντηση τους στις Βρυξέλλες, τις πρώτες ουσιαστικές συνομιλίες τους από τότε που ο Μπάϊντεν ανέλαβε τα καθήκοντα του πριν από πέντε μήνες, ο Ερντογάν προσπάθησε να απομακρύνει τις σημαντικές διαφορές που χωρίζουν την Τουρκία από τις ΗΠΑ και το υπόλοιπο του ΝΑΤΟ.

Από την πλευρά του, ο Μπάϊντεν χαρακτήρισε τη συνάντηση θετική και παραγωγική. Αλλά όταν οι δημοσιογράφοι μπήκαν στο δωμάτιο, οι δύο κοίταζαν σιωπηλά, αγνοώντας τα ερωτήματα των δημοσιογράφων που ήθελαν αποδείξεις ότι στην πραγματικότητα είχε σημειωθεί πρόοδος στα πολλαπλά αμφιλεγόμενα ζητήματα μεταξύ Ουάσινγκτον και Άγκυρας.

Τα ζητήματα που χωρίζουν την Τουρκία του Ερντογάν από τους δυτικούς συμμάχους της είναι ακανθώδη, περίπλοκα και συναισθηματικά. Στην κορυφή της ατζέντας είναι η αγορά των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 από την Άγκυρα. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι του στο ΝΑΤΟ ανησυχούν ότι η λειτουργία του συστήματος μαζί με τον στόλο της Τουρκίας από αμερικανικά και ευρωπαϊκά πολεμικά αεροπλάνα θα παράσχει στη Ρωσία πολύτιμα δεδομένα για τη βελτίωση της ικανότητας των S-400 να καταρρίπτουν στόχους του ΝΑΤΟ. Το ότι τα έχει αποκτήσει η Τουρκία εγείρει μια σειρά θεμελιωδών ερωτημάτων σχετικά με τη θέση της στη συμμαχία. Έχει ήδη οδηγήσει σε κυρώσεις από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης της Τουρκίας από το πρόγραμμα του αεροσκάφους επόμενης γενιάς F-35.

Η πρώτη φορά που ο Μπάϊντεν μίλησε με τον Ερντογάν ως πρόεδρος ήταν τον Απρίλιο, μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, για να του ανακοινώσει ότι θα αναγνωρίσει τη σφαγή των Αρμενίων το 1915 από τους τούρκους ως γενοκτονία, ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα για την Τουρκία. Η κυβέρνηση Μπάϊντεν έχει επίσης μιλήσει σθεναρά για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το καθεστώς του Ερντογάν.

Στη συνέχεια, υπάρχει το ζήτημα των Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG), της συριακής κουρδικής ομάδας που υπήρξε ο κύριος σύμμαχος των δυνάμεων των ΗΠΑ στη Συρία. Η Άγκυρα θεωρεί το YPG ως σκέλος του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), την μαχητική κουρδική ομάδα που χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική οργάνωση από πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αν και δεν υπάρχουν σαφείς πληροφορίες, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι σε αυτά τα θέματα οι δύο άνδρες βρήκαν κοινό έδαφος.

Η θέση της Τουρκίας στη δυτική συμμαχία υπήρξε προβληματική από τότε που ο Ερντογάν ανέβηκε στην εξουσία και αξιοποίησε τη δημοτικότητα του με τη λαϊκίστικη ρητορική, συχνά αμφισβητώντας τη Δύση ενώ παράλληλα υποβάθμιζε σταθερά τη δημοκρατία στο εσωτερικό. Η εικόνα του χειροτέρεψε ακόμη περισσότερο, όταν προσπάθησε να παρέμβει στις ευρωπαϊκές εκλογές, εκνευρίζοντας ψηφοφόρους τουρκικής καταγωγής στις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία και όταν προχώρησε σε έντονες λεκτικές συγκρούσεις με τον Γάλλο πρόεδρο Εμμανουήλ Μακρόν.

Ο συνδυασμός της πανδημίας COVID-19 και της δικής του οικονομικής κακοδιαχείρισης δημιουργεί σοβαρά προβλήματα, υποτιμώντας τις οικονομικές επιδόσεις που στο παρελθόν βοήθησαν στη βελτίωση της δημοτικότητας του Ερντογάν.

Ο Ερντογάν θέλει η Δύση να τον βοηθήσει να βελτιώσει την εικόνα του, ώστε να προσελκύσει επενδυτές και να αναζωογονήσει την ανάπτυξη, το βιοτικό επίπεδο και την προσωπική του δημοτικότητα.

Γνωρίζει επίσης ότι η Δύση δεν θέλει να τον χάσει όσο παραμένει στο τιμόνι της Τουρκίας. Εκείνοι που υποστηρίζουν την εξεύρεση τρόπου εκδίωξης της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ, αν και δεν υπάρχει υφιστάμενος μηχανισμός για να το πράξουν, πρέπει να σκεφτούν τις συνέπειες της ρίψης της στρατηγικά τοποθετημένης χώρας στην αγκαλιά της Ρωσίας ή της Κίνας. Ο Ερντογάν έχει επίσης την ικανότητα να δημιουργεί προσφυγικές κρίσεις στην Ευρώπη, λόγω του μεγάλου πληθυσμού των Σύριων που σήμερα είναι εγκατεστημένοι στην Τουρκία.

Στο τέλος, τόσο ο Μπάϊντεν όσο και ο Ερντογάν φαίνονται ανοιχτοί στη βελτίωση των σχέσεων ή τουλάχιστον στην αποτροπή της περαιτέρω επιδείνωσης. Αλλά μόνο ο Ερντογάν είναι αποφασισμένος να το κάνει να φαίνεται σαν να έχει ήδη ξεκινήσει μια νέα εποχή αναθέρμανσης των σχέσεων τους.

Αυτό βέβαια σε κάθε περίπτωση μοιάζει με όνειρο θερινής νυκτός του σουλτανίσκου.

* Ο Αντώνης Βασιλείου είναι Αντιστράτηγος (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, MSc Επιχειρησιακός Ερευνητής, τ. Σύμβουλος ΟΑΣΕ επί Συμβατικών Εξοπλισμών και τ. Μελετητής των Συστημάτων Διοικήσεως και Ελέγχου Πληροφοριών του ΝΑΤΟ (www.antoniosvasileiou.gr).

Τα άρθρα και τα σχόλια που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα αυτή εκφράζουν απαραίτητα τους συγγραφείς. Η ιστοσελίδα δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της. Επίσης ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση των άρθρων και των σχολίων χωρίς την αναφορά της σελίδας ως πηγή.

  •  
  •  
  •  
Leave a Reply

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *