Του Αντώνη Βασιλείου.
Ιδού ποιές ήταν οι προτάσεις της Τουρκίας όταν συντάσσονταν η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS-82) και οι οποίες δεν έγιναν δεκτές από την πλειοψηφία των χωρών, με αποτέλεσμα η Τουρκία να μην την υπογράψει ούτε να την ψηφίσει κατά στην τελική ψηφοφορία.
Οι βασικές της ενστάσεις και προτάσεις στην Τρίτη Διάσκεψη (1973-1982) ήταν οι εξής:
1. Ειδικό καθεστώς για τις «ημίκλειστες» θάλασσες.
Η Τουρκία ζητούσε να αναγνωριστεί ότι σε κλειστές και ημίκλειστες θάλασσες, όπως το Αιγαίο, οι ειδικές γεωγραφικές συνθήκες απαιτούν ειδικές ρυθμίσεις. Ζητούσε οι οριοθετήσεις να γίνονται μόνο με συμφωνία των κρατών και με βάση την «ευθυδικία» (equity), όχι με αυτόματη εφαρμογή γενικών κανόνων.
2. Οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ με βάση την ευθυδικία και τις «ειδικές περιστάσεις».
Η Τουρκία υποστήριζε ότι η οριοθέτηση δεν πρέπει να γίνεται με τη μέση γραμμή (αρχή της ίσης απόστασης). Ήθελε ρητή προτεραιότητα στις «ειδικές περιστάσεις» και τις ευθύδικες αρχές. Η τελική διατύπωση των άρθρων 74 και 83 (συμφωνία «βάσει του διεθνούς δικαίου» για «δίκαιη λύση») ήταν πιο ουδέτερη από ό,τι ήθελε.
3. Περιορισμένη επήρεια των νησιών.
Ζητούσε τα νησιά, ιδίως αυτά κοντά στην ακτή άλλου κράτους, να μην έχουν πλήρη υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Αντιτασσόταν στο άρθρο 121, που δίνει στα νησιά τα ίδια θαλάσσια δικαιώματα με την ηπειρωτική ξηρά (εκτός από τους «βράχους» που δεν υποστηρίζουν ανθρώπινη διαβίωση ή οικονομική ζωή).
4. Όριο χωρικών υδάτων και στενά.
Αντιτάχθηκε στην καθιέρωση ορίου έως 12 ν.μ. χωρίς εξαιρέσεις για ημίκλειστες θάλασσες, φοβούμενη ότι η Ελλάδα θα μετέτρεπε το Αιγαίο σε «ελληνική λίμνη». Επιπλέον, το καθεστώς της «διέλευσης διαμετακόμισης» (transit passage) στα στενά (άρθρο 38) δεν την ικανοποιούσε, και ήθελε την ευρύτερη ισχύ της Σύμβασης του Μοντρέ για τα Στενά.
5. Δικαίωμα επιφυλάξεων.
Ζητούσε να επιτρέπονται επιφυλάξεις σε άρθρα της Σύμβασης. Το άρθρο 309 τις απαγορεύει και η Σύμβαση εφαρμόζεται ως «πακέτο» (package deal). Αυτό ήταν καθοριστικό για την άρνησή της να υπογράψει, αφού δεν μπορούσε να εξαιρέσει συγκεκριμένες διατάξεις.
6. Υποχρεωτική επίλυση διαφορών.
Αντιτασσόταν στην υποχρεωτική δικαιοδοσία για διαφορές οριοθέτησης και ήθελε προσφυγή σε δικαστήριο μόνο με κοινή συμφωνία.
Η επίσημη τουρκική θέση είναι ότι η Σύμβαση δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις για τα συμφέροντα κρατών με ειδικές γεωγραφικές συνθήκες και ότι, ως «επίμονος αντιρρησίας» (persistent objector), δεν δεσμεύεται από τις διατάξεις της.