Σήμερα 29 Νοεμβρίου 2025, κατά την συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου και του Πάπα Λέοντος XIV υπογράφηκε κοινή δήλωση, η οποία ακολουθεί σε μετάφραση Αντώνη Βασιλείου.
ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ
«Δοξολογεῖτε τὸν Κύριον, διότι εἶναι ἀγαθός,
διότι εἰς τὸν αἰῶνα ἡ ἀγάπη αὐτοῦ»
Ψαλμός 106 (105): 1
Παραμονή τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Ἀνδρέου τοῦ Πρωτοκλήτου, ἀδελφοῦ τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου καὶ πολιούχου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἐμεῖς, ὁ Πάπας Λέων ΙΔ΄ καὶ ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαῖος, ἀποδίδομεν μὲ εὐγνωμοσύνη εὐχαριστία στὸν Θεὸν, τὸν ἐλεήμονα Πατέρα μας, γιὰ τὸ δῶρο αὐτῆς τῆς ἀδελφικῆς συναντήσεως. Ἀκολουθώντας τὸ παράδειγμα τῶν σεβασμίων προκατόχων μας, καὶ ἀκούοντας τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, συνεχίζουμε νὰ πορευόμαστε μὲ σταθερὴ ἀποφασιστικότητα στὸ μονοπάτι τοῦ διαλόγου, ἐν ἀγάπῃ καὶ ἀληθείᾳ (πρβλ. Ἐφ. 4:15), πρὸς τὴν προσδοκώμενη ἀποκατάσταση τῆς πλήρους κοινωνίας μεταξὺ τῶν ἀδελφῶν Ἐκκλησιῶν μας. Γνωρίζοντας ὅτι ἡ ἐνότητα τῶν χριστιανῶν δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα μόνο ἀνθρωπίνων προσπαθειῶν, ἀλλὰ δῶρο ποὺ προέρχεται ἀπὸ ἄνωθεν, προσκαλοῦμε ὅλα τὰ μέλη τῶν Ἐκκλησιῶν μας – κλῆρο, μοναχοὺς, ἱεροψάλτες, ἀφιερωμένα πρόσωπα καὶ λαϊκοὺς πιστούς – νὰ ἀναζητήσουν μὲ ζῆλο τὴν ἐκπλήρωση τῆς προσευχῆς ποὺ ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἀπεύθυνε στὸν Πατέρα: «Ἵνα πάντες ἓν ὦσιν· καθὼς σύ, Πάτερ, ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν σοί… ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ» (Ἰω. 17:21).
Ἡ ἐπέτειος τῶν 1700 ἐτῶν ἀπὸ τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο τῆς Νικαίας, ποὺ ἐορτάστηκε παραμονὴ τῆς συναντήσεώς μας, ὑπῆρξε μία ἐξαιρετικὴ στιγμή χάριτος. Ἡ Σύνοδος τῆς Νικαίας, ποὺ ἔλαβε χώρα τὸ 325 μ.Χ., ὑπῆρξε ἕνα προνοιακὸ γεγονὸς ἐνότητος. Ὁ σκοπὸς τῆς μνήμης αὐτοῦ τοῦ γεγονότος δὲν εἶναι μόνο νὰ θυμηθοῦμε τὴν ἱστορικὴ σημασία του, ἀλλὰ νὰ μᾶς παρακινήσει νὰ παραμείνουμε ἀνοιχτοὶ στὸ ἴδιο Ἅγιο Πνεῦμα ποὺ ἐλάλησε διὰ τῆς Νικαίας, καθὼς ἀντιμετωπίζουμε τὶς πολυάριθμες προκλήσεις τοῦ καιροῦ μας. Εἴμαστε βαθύτατα εὐγνώμονες σε ὅλους τοὺς ἡγέτες καὶ ἀντιπροσώπους ἄλλων Ἐκκλησιῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κοινοτήτων ποὺ συμμετεῖχαν. Ἐκτός ἀπὸ τὴν ἀναγνώριση τῶν ἐμποδίων ποὺ ἐμποδίζουν τὴν πλήρη ἀποκατάσταση τῆς κοινωνίας μεταξὺ ὅλων τῶν Χριστιανῶν – ἐμπόδια ποὺ ἐπιδιώκουμε νὰ ἀντιμετωπίσουμε μὲ θεολογικὸ διάλογο – ὀφείλουμε ἐπίσης νὰ ἀναγνωρίσουμε ὅτι μᾶς συνδέει ἡ πίστη τοῦ Συμβόλου τῆς Νικαίας.
Αὐτὴ εἶναι ἡ σωτήρια πίστη στὸ πρόσωπο τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, Θεοῦ ἀληθινοῦ ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, ὁμοούσιου πρὸς τὸν Πατέρα, ὁ ὁποῖος γιὰ μᾶς καὶ διὰ τὴν σωτηρία μας ἐνανθρωπήθηκε καὶ ἐσκήνωσε ἐν ἡμῖν, ἐσταυρώθη, ἀπέθανε καὶ ἐτάφη, ἀνέστη τὴν τρίτη ἡμέρα, ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ θὰ ἔλθει πάλιν νὰ κρίνει ζῶντας καὶ νεκρούς. Διὰ τῆς ἐλεύσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰσαγόμαστε στὸ μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος – Πατρός, Υἱοῦ καὶ Ἁγίου Πνεύματος – καὶ προσκαλούμαστε, ἐν καὶ διὰ τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ, νὰ γίνουμε τέκνα τοῦ Πατρὸς καὶ συγκληρονόμοι μετὰ τοῦ Χριστοῦ, διὰ τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁπλισμένοι μὲ αὐτὴν τὴν κοινὴ ὁμολογία, μποροῦμε μὲ σεβασμὸ νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὶς κοινὲς μας προκλήσεις, δίνοντας μαρτυρία τῆς πίστεως τῆς Νικαίας, καὶ νὰ ἐργαστοῦμε μαζὶ γιὰ συγκεκριμένες λύσεις μὲ γνήσια ἐλπίδα.
Πιστεύουμε ὅτι ἡ ἐπέτειος αὐτὴ μπορεῖ νὰ ἐμπνεύσει νέα καὶ γενναῖα βήματα στὸ μονοπάτι πρὸς τὴν ἐνότητα. Μεταξύ τῶν ἀποφάσεών της, ἡ Α΄ Σύνοδος τῆς Νικαίας καθόρισε καὶ τὰ κριτήρια γιὰ τὸν ὑπολογισμὸ τῆς ἡμερομηνίας τοῦ Πάσχα κοινὰ γιὰ ὅλους τοὺς Χριστιανούς. Εὐχαριστοῦμε τὴν θεία πρόνοια ποὺ εἰς τὸ ἔτος τοῦτο ὅλος ὁ χριστιανικὸς κόσμος ἑόρτασε τὸ Πάσχα τὴν ἴδια ἡμέρα. Ἐκφράζουμε τὴν κοινὴ ἐπιθυμία μας νὰ συνεχισθεῖ ἡ διερεύνηση πιθανῆς λύσης γιὰ τὸν κοινὸ ἐορτασμὸ τῆς Ἑορτῆς τῶν Ἑορτῶν κάθε χρόνο. Εὐχόμαστε καὶ παρακαλοῦμε ὅλους τοὺς Χριστιανούς νὰ δεσμευθοῦν «ἐν πάσῃ σοφίᾳ καὶ συνέσει πνευματικῇ» (Κολ. 1:9) στὴ διαδικασία ἐπιτεύξεως κοινῆς ἡμέρας ἐορτασμοῦ τῆς ἐνδόξου Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Φέτος ἐορτάζουμε ἐπίσης τὴν 60ὴ ἐπέτειο τῆς ἱστορικῆς Κοινῆς Δηλώσεως τῶν σεβασμίων προκατόχων μας, Πάπα Παύλου ΣΤ΄ καὶ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Ἀθηναγόρα, ποὺ κατήργησε τὶς ἀμοιβαίες ἀφοριστικὲς πράξεις τοῦ 1054. Εὐχαριστοῦμε τὸν Θεὸ ποὺ αὐτὴ ἡ προφητικὴ χειρονομία ὤθησε τὶς Ἐκκλησίες μας νὰ ἐπιδιώξουν «ἐν πνεύματι ἐμπιστοσύνης, ἐκτιμήσεως καὶ ἀλληλοσεβασμοῦ τὸν διάλογο, ὁ ὁποῖος, μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, θὰ ὁδηγήσει στὸ νὰ ζήσουν ξανά μαζί, πρὸς ὠφέλεια τῶν ψυχῶν καὶ πρὸς ἔλευση τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, εἰς ἐκείνην τὴν πλήρη κοινωνίαν πίστεως, ἀδελφικῆς ὁμονοίας καὶ μυστηριακῆς ζωῆς ποὺ ὑπῆρχε μεταξὺ τους κατὰ τὴν πρώτη χιλιετία» (Κοινὴ Δήλωση, 7 Δεκεμβρίου 1965). Ταυτόχρονα προτρέπουμε ὅσους ἀκόμη διστάζουν γιὰ κάθε μορφὴ διαλόγου νὰ ἀκούσουν τί λέγει τὸ Πνεῦμα στὶς Ἐκκλησίες (πρβλ. Ἀποκ. 2:29), ποὺ στὶς παροῦσες συνθήκες τῆς ἱστορίας μᾶς καλεί νὰ προσφέρουμε στὸν κόσμο ἀνανεωμένη μαρτυρία εἰρήνης, συμφιλίωσης καὶ ἐνότητος.
Πεπεισμένοι γιὰ τὴν σημασία τοῦ διαλόγου, ἐκφράζουμε τὴ συνεχιζόμενη στήριξή μας στὸ ἔργο τῆς Μικτῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς Θεολογικοῦ Διαλόγου μεταξὺ τῆς Ῥωμαιοκαθολικῆς καὶ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία στὴν παροῦσα φάση ἐξετάζει ζητήματα ποὺ ἱστορικὰ ἦταν διχαστικὰ. Μαζί μὲ τὸ ἀναντικατάστατο ἔργο τοῦ θεολογικοῦ διαλόγου, ἐπαινοῦμε ἐπίσης καὶ τὰ ἄλλα ἀναγκαῖα στοιχεία αὐτῆς τῆς διαδικασίας: ἀδελφικὲς ἐπαφές, προσευχή, καὶ κοινὴ δράση σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς ὅπου ἡ συνεργασία εἶναι ἤδη δυνατή. Ἐνθαρρύνουμε θερμὰ ὅλους τοὺς πιστοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν μας – ἰδίως τὸν κλῆρο καὶ τοὺς θεολόγους – νὰ ἀγκαλιάσουν μὲ χαρὰ τοὺς καρποὺς ποὺ ἔχουν ἤδη ἐπιτευχθεί, καὶ νὰ ἐργαστοῦν γιὰ τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξή τους.
Ὁ στόχος τῆς χριστιανικῆς ἐνότητος περιλαμβάνει καὶ τὸν θεμελιώδη σκοπὸ τῆς συμβολῆς εἰς τὴν εἰρήνη μεταξὺ ὅλων τῶν λαῶν. Μαζὶ ὑψώνουμε θερμὰ τὶς φωνὲς μας, ἐπικαλούμενοι τὸ θεῖο δῶρο τῆς εἰρήνης γιὰ τὸν κόσμο μας. Δυστυχῶς, σὲ πολλὲς περιοχὲς τοῦ κόσμου μας, ἡ σύγκρουση καὶ ἡ βία συνεχίζουν νὰ καταστρέφουν ζωὲς. Ἐκλιπαροῦμε τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτες νὰ πράξουν ὅ,τι δυνατόν, ὥστε νὰ σταματήσει ἄμεσα ἡ τραγωδία τοῦ πολέμου, καὶ ζητοῦμε ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους καλῆς θελήσεως νὰ στηρίξουν αὐτὴν τὴν ἱκεσία.
Ἰδιαιτέρως, ἀπορρίπτουμε κάθε χρήση τῆς θρησκείας καὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ γιὰ δικαιολόγηση βίας. Πιστεύουμε ὅτι ὁ γνήσιος διαθρησκειακὸς διάλογος, μακρὰν τοῦ νὰ προκαλεῖ συγκρητισμό ἢ σύγχυση, εἶναι ἀναγκαῖος γιὰ τὴ συνύπαρξη λαῶν ποὺ ἔχουν διαφορετικὲς παραδόσεις καὶ πολιτισμούς. Ἐνθυμούμενοι τὴν 60ὴ ἐπέτειο τῆς Nostra Aetate, προτρέπουμε ὅλους τοὺς ἀνθρώπους καλῆς θελήσεως νὰ συνεργαστοῦν γιὰ ἕναν δικαιότερο καὶ ἀλληλέγγυο κόσμο καὶ νὰ φροντίζουν τὴ δημιουργία, ποὺ μᾶς ἐμπιστεύτηκε ὁ Θεός. Μόνο ἔτσι μπορεῖ ἡ ἀνθρωπότητα νὰ ξεπεράσει τὴν ἀδιαφορία, τὴν ἐπιθυμία κυριαρχίας, τὴ φιλαργυρία καὶ τὴν ξενοφοβία.
Παρά τὴν βαθιὰ μας ἀνησυχία γιὰ τὴν διεθνὴ κατάσταση, δὲν χάνουμε τὴν ἐλπίδα. Ὁ Θεὸς δὲν θὰ ἐγκαταλείψει τὴν ἀνθρωπότητα. Ὁ Πατέρας ἔστειλε τὸν Μονογενῆ Του Υἱὸ γιὰ νὰ μᾶς σώσει, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, μᾶς ἐχάρισε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, γιὰ νὰ γίνουμε μέτοχοι τῆς θείας ζωῆς Του, διαφυλάττοντας καὶ προστατεύοντας τὴν ἱερότητα τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γνωρίζουμε καὶ βιώνουμε ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι μαζὶ μας. Γι᾿ αὐτὸ στὴν προσευχὴ μας ἐμπιστευόμαστε στὸν Θεὸ κάθε ἀνθρώπινο πρόσωπο – ἰδίως ὅσους βρίσκονται σὲ ἀνάγκη, ὅσους δοκιμάζονται ἀπὸ πείνα, μοναξιά ἢ ἀρρώστια. Ἐπικαλούμαστε γιὰ κάθε μέλος τῆς ἀνθρωπίνης οἰκογενείας κάθε χάρη καὶ εὐλογία, «ἵνα παρακληθῶσιν αἱ καρδίαι αὐτῶν, συμβιβασθέντες ἐν ἀγάπῃ, καὶ εἰς πᾶν πλοῦτος τῆς πληροφορίας τῆς συνέσεως, εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ Θεοῦ», ὅς ἐστιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός (Κολ. 2:2).
Έκ τοῦ Φαναρίου, 29 Νοεμβρίου 2025