Ο Ερντογάν σχεδιάζει πολεμικά σενάρια και εσωτερική καταστολή για να σώσει το τομάρι του.


Γράφει ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Αντώνης Βασιλείου*.

Έχοντας συντρίψει την τουρκική οικονομία και εξαθλιώνοντας τη μεσαία τάξη που ο ίδιος είχε δημιουργήσει και πλουτίσει, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σέρνει τώρα τη χώρα του σε έναν περιττό ενδεχόμενο πόλεμο και χειραγωγεί τα δικαστήρια εναντίον των αντιπάλων του.

Ο Τούρκος ηγέτης χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο κόλπο για να αρπάξει την επανεκλογή. Είναι μια αδίστακτη προσπάθεια του να παραμείνει στην εξουσία το 2023, την εκατονταετηρίδα της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Οι προεδρικές εκλογές στην Τουρκία, που πρόκειται να διεξαχθούν μέχρι τις 23 Ιουνίου, είναι αναμφισβήτητα η πιο σημαντική ψηφοφορία στον κόσμο φέτος. Θα καθορίσει εάν αυτό το έθνος των 85 εκατομμυρίων πολιτών, στα σύνορα της Ευρώπης, της Ασίας και της Μέσης Ανατολής, θα συνεχίσει να κινείται προς το δρόμο για να γίνει μια αυταρχική, επεκτατική δύναμη ή αν θα επιλέξει έναν πιο φιλελεύθερο, πλουραλιστικό δρόμο.

Για πρώτη φορά από τότε που το συντηρητικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία το 2002, υπάρχει μια σοβαρή προοπτική πολιτικής αλλαγής. Ο επίσημος πληθωρισμός τρέχει επισήμως σε πάνω από 80 τοις εκατό ετησίως, η τουρκική λίρα έχει πέσει κατακόρυφα έναντι του δολαρίου και η δημοτικότητα της κυβέρνησης έχει βυθιστεί καθώς οι οικονομικές δυσκολίες έχουν αυξηθεί.

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Ερντογάν, ο οποίος κυβέρνησε με ολοένα και πιο αυταρχικό τρόπο μετά την τροποποίηση του συντάγματος που δημιούργησε ένα προεδρικό σύστημα στα μέτρα του, αντιμετωπίζει σοβαρά πολιτικά προβλήματα, με το AKP να λαμβάνει την υποστήριξη μόλις του 30% των ψηφοφόρων.

Φυσικά, η συμπεριφορά του υπήρξε χαρακτηριστικά βάναυση τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές μέτωπο. Παρά την αντίθεση τόσο από την Ουάσιγκτον όσο και από τη Μόσχα, ο Ερντογάν απειλεί με τις προετοιμασίες για αποστολή στρατευμάτων για εισβολή στη Συρία, επιδιώκοντας να απομακρύνει τις κουρδικές πολιτοφυλακές που συμμάχησαν με τη Δύση στον αγώνα κατά των μαχητών του Ισλαμικού Κράτους, αλλά που η Άγκυρα θεωρεί ότι συνδέονται με τους αντάρτες του «παράνομου» Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK). Φαίνεται αποφασισμένος να ολοκληρώσει τη δημιουργία μιάς ουδέτερης ζώνης πλάτους 30 χιλιομέτρων στην άλλη πλευρά των νοτίων συνόρων της Τουρκίας.

Εν τω μεταξύ, ο Τούρκος πρόεδρος απειλεί επίσης να χτυπήσει τη σύμμαχο του ΝΑΤΟ, Ελλάδα, εν μέσω διαφωνιών για τη γεώτρηση φυσικού αερίου, την Κύπρο και την υποτιθέμενη «στρατιωτικοποίηση» των ελληνικών νησιών στο Αιγαίο, αν και το διεθνές οικονομικό και πολιτικό κόστος οποιασδήποτε τέτοιας ενέργειας θα είναι τέτοιο που την καθιστά ιδιαίτερα απίθανη.

Από τότε που ξεκίνησε η παράνομη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Ερντογάν έχει τοποθετήσει την Τουρκία ως τον απαραίτητο μεσολαβητή μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, βοηθώντας μεσολαβητές και φιλοξενώντας συνομιλίες μεταξύ των αρχηγών ασφαλείας των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Κατάφερε επίσης να υποστηρίξει την Ουκρανία, μεταξύ άλλων με στρατιωτικές πωλήσεις drones, διατηρώντας παράλληλα εμπορικούς και ενεργειακούς δεσμούς με τη Ρωσία και χωρίς να διακυβεύσει την προσωπική του σχέση με τον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν ή να προκαλέσει την οργή της Δύσης.

Εν τω μεταξύ, πίσω στην πατρίδα του, ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποίησε ένα σύστημα δικαιοσύνης που δεν είναι αρκετά γνωστό για την ανεξαρτησία του, για να προσπαθήσει να αποκλείσει τους πιο ισχυρούς πιθανούς αντιπάλους του στις επερχόμενες εκλογές.

Ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Ekrem Imamoglu, μια δημοφιλής προσωπικότητα του κοσμικού κεντροαριστερού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), που θα μπορούσε να είναι ενοποιητικός υποψήφιος για την προεδρία της αντιπολίτευσης, μόλις καταδικάστηκε σε περισσότερα από δύο χρόνια φυλάκιση και στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων για «προσβολή κρατικού αξιωματούχου». Προς το παρόν, οι εκκρεμείς προσφυγές της απόφασης έχουν ανασταλεί, αλλά ο Ερντογάν μπορεί να προσπαθήσει να επισπεύσει τη δικαστική διαδικασία, επομένως ο αντίπαλός του να αποκλειστεί από το να είναι υποψήφιος.

Επίσης περισσότεροι από 100 πολιτικοί, από το κύριο φιλοκουρδικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (HDP) παραμένουν υπόδικοι για φερόμενα τρομοκρατικά αδικήματα, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απαγόρευση του κινήματος. Το HDP δεν είναι μέρος της συμμαχίας των έξι κομμάτων της αντιπολίτευσης, η οποία συγκροτεί μια κοινή εκλογική πλατφόρμα, που κυμαίνεται από τη σοσιαλδημοκρατική αριστερά έως τη φιλελεύθερη κεντροδεξιά. Ωστόσο, θα μπορούσε να αναδειχθεί ως ο καταλύτης εάν, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, ούτε το AKP ούτε η αντιπολίτευση κερδίσουν την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο κατά τις πρώτες εκλογές.

Ο Ερντογάν, πρώην δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, δέχτηκε ο ίδιος παρόμοια δικαστική παρενόχληση πριν θριαμβεύσει το ΑΚΡ το 2002. Καταδικάστηκε σε ένα χρόνο φυλάκιση επειδή διάβασε ένα υποτιθέμενο ισλαμιστικό ποίημα, του απαγόρευσαν να είναι υποψήφιος για το αξίωμα και αναγκάστηκε να περιμένει πριν γίνει πρωθυπουργός.

Ωστόσο, μένει να δούμε πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει αυτός ο τρομερός αγωνιστής αυτή τη φορά, όσον αφορά την πραγματική στρατιωτική δράση, για να παίξει το εθνικιστικό χαρτί στον αγώνα του για επανεκλογή.

Σε 20 χρόνια, ο Ερντογάν έχει ξεφύγει από μια πολιτική «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες», στην ανοιχτή ή λανθάνουσα σύγκρουση με τη Συρία, την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και την Αρμενία. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες, άρχισε μια προσέγγιση με αρκετούς από αυτούς τους αντιπάλους, εν μέρει επειδή η αποτυχία των εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης που υποστηρίχθηκε από την Τουρκία τον ανάγκασε να προσαρμόσει την εξωτερική του πολιτική, αλλά και επειδή χρειάζεται απεγνωσμένα αραβικό και δυτικό κεφάλαιο για να στηρίξει την οικονομία, που πλήττεται από την απερίσκεπτη πολιτική του να διατηρεί χαμηλά επιτόκια.

Ενώ η κοινή γνώμη είναι έντονα εθνικιστική στην Τουρκία, μια χερσαία εισβολή στη Συρία, που πυροδότησε την αντίδραση των ΗΠΑ και της Ρωσίας και ανάγκασε την Άγκυρα να υποχωρήσει, θα μπορούσε να του γίνει μπούμερανγκ, όπως και η ωμή χρήση του δικαστικού σώματος για να παραγκωνίσει την αντιπολίτευση. Από την άλλη πλευρά, μια περιορισμένη διασυνοριακή επιχείρηση με λίγες τουρκικές απώλειες θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από τους ψηφοφόρους.

Οι επόμενοι μήνες θα κυλήσουν γεμάτοι πολεμικές χειρονομίες και απειλές, κυρίως για να σηματοδοτήσουν την 100η επέτειο από την ίδρυση μιας σύγχρονης, κοσμικής δημοκρατίας από τον Μουσταφά Κεμάλ, πάνω από τις στάχτες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο Ερντογάν θα θέλει να προβάλει την επιρροή της Τουρκίας σε έναν πολυπολικό κόσμο όπου οι μεσαίες δυνάμεις μπορούν να ασκήσουν μεγαλύτερη επιρροή, καθώς οι ΗΠΑ και η Ρωσία είναι λιγότερο πρόθυμες ή ικανές να ενεργήσουν ως παγκόσμιοι αστυνομικοί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, δυστυχώς, είναι πιθανό να είναι θεατής και όχι δύναμη μετριοπάθειας ή αλλαγής. Το μπλοκ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας, αλλά έχει χάσει την επιρροή της στην Άγκυρα, καθώς η μακρόχρονη διαδικασία ένταξης της χώρας στην ΕΕ είναι ετοιμοθάνατη και οι Βρυξέλλες πρέπει να εξαγοράζουν τακτικά την Τουρκία με βοήθεια για να κρατήσουν σχεδόν τα 4 εκατομμύρια Σύριων προσφύγων στο έδαφός της για να μην τους αφήσει να πλημμυρίσουν την Ελλάδα και μέσω αυτής την Ευρώπη.

Η Δύση αναμφίβολα θα ανακουφιζόταν βλέποντας την έξοδο του Ερντογάν, αλλά οι κυβερνήσεις αντισταθμίζουν τα στοιχήματά τους, διατηρούν ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας με τον ισχυρό άνδρα στον Βόσπορο και προσφέρουν απογοητευτικά λίγη δημόσια βοήθεια στην αντιπολίτευση, παρόλο που προσεύχονται σιωπηλά για μια πιο μετριοπαθή, φιλοδυτική Τουρκία μετά τις επερχόμενες εκλογές μέχρι τον Ιούνιο.

Με πληροφορίες από politico.eu

* Ο Αντώνης Βασιλείου είναι Αντιστράτηγος (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, MSc Επιχειρησιακός Ερευνητής, τ. Σύμβουλος ΟΑΣΕ επί Συμβατικών Εξοπλισμών και τ. Μελετητής των Συστημάτων Διοικήσεως και Ελέγχου Πληροφοριών του ΝΑΤΟ (www.antoniosvasileiou.gr).

 

Τα άρθρα και τα σχόλια που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα αυτή εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς. Η ιστοσελίδα δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της. Επίσης ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση των άρθρων και των σχολίων χωρίς την αναφορά της σελίδας ως πηγή.

Ακολουθήστε την ιστοσελίδα μου στο GOOGLE NEWS για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.


Leave a Reply

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

© 2023 Antonios L Vasileiou