Τι σημαίνει η Νέα Συμμαχία AUKUS για τη Νοτιοανατολική Ασία;


Γράφει ο Αντιστράτηγος (ε.α.) Αντώνης Βασιλείου*.

Οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία ανακοίνωσαν ότι θα δημιουργήσουν μια ενισχυμένη τριμερή εταιρική σχέση ασφάλειας που ονομάζεται AUKUS. Φαίνεται ότι η Αυστραλία, ως μέλος του Quadrilateral Security Dialogue, γνωστού και ως Quad, έχει κερδίσει κάποια «ειδική μεταχείριση» από την Ουάσινγκτον σε σύγκριση με τα άλλα δύο μέλη του Quad, την Ιαπωνία και την Ινδία.

Η AUKUS θα έχει τεράστιο ψυχολογικό αντίκτυπο στην Ιαπωνία και την Ινδία. Η ίδρυση της AUKUS δείχνει ότι αν και οι τρεις χώρες είναι όλες κάτω από το πλαίσιο Quad, η θέση των ΗΠΑ απέναντι στην Αυστραλία είναι πολύ διαφορετική από εκείνη προς την Ιαπωνία και την Ινδία.

Πρώτα απ’ όλα, η Αυστραλία είναι ο κόμβος της στρατηγικής των ΗΠΑ για τον Ινδό – Ειρηνικό χώρο, με τον Ινδικό Ωκεανό στα δυτικά του και τον Ειρηνικό Ωκεανό στα ανατολικά του. Οι ΗΠΑ έχουν πολλές στρατιωτικές βάσεις και συμμάχους στο βόρειο ημισφαίριο, αλλά το παγκόσμιο στρατηγικό δίκτυο συμμαχιών τους στο νότιο ημισφαίριο φαίνεται να είναι σχετικά αδύναμο.

Η AUKUS θα υποστηρίξει την Αυστραλία στην απόκτηση πυρηνοκίνητων υποβρυχίων και θα επιτρέψει την περιπολία της με πυρηνικά υποβρύχια στην περιοχή του Ινδό – Ειρηνικού. Αυτή τη φορά, οι ΗΠΑ εκμεταλλεύτηκαν την AUKUS και τη στενή συμμαχία ΗΠΑ – Ηνωμένου Βασιλείου για να ενισχύσουν περαιτέρω το πολιτικό πλεονέκτημα της Αυστραλίας στο δίκτυο συμμαχιών των ΗΠΑ. Ούτε η Ινδία ούτε η Ιαπωνία έχουν τέτοια γεωπολιτική ανταγωνιστικότητα.

Καθώς η AUKUS θα μοιράζεται βασική τεχνολογία και νοημοσύνη, ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ μπορεί να επικεντρωθούν στο να βοηθήσουν την Αυστραλία να αναπτύξει τη στρατιωτική της δύναμη και να την κάνει «σκύλο φύλακα» των ΗΠΑ στην Ασία. Αν και η Ιαπωνία πάντα ονειρευόταν να κερδίσει αυτόν τον τίτλο, της λείπουν οι πρακτικές συνθήκες και οι ΗΠΑ δεν έχουν τέτοια θέληση.

Η AUKUS θα επηρεάσει σίγουρα τις στρατηγικές επιλογές της Ιαπωνίας και της Ινδίας. Η Ιαπωνία, η Ινδία και η Αυστραλία ήταν ονομαστικά ίσοι εταίροι των ΗΠΑ στο πλαίσιο Quad. Ξαφνικά, οι ΗΠΑ προσέφεραν ειδική μεταχείριση στην Αυστραλία. Αυτό είναι ένα πλήγμα για την Ινδία και την Ιαπωνία, αν και οι δύο χώρες δεν θα έπρεπε να περιμένουν από την Ουάσιγκτον να μοιραστεί μαζί τους ευαίσθητες βασικές τεχνολογίες.

Με την έναρξη της AUKUS, οι ΗΠΑ στοχεύουν στην οικοδόμηση μιας πιο σταθερής και ευρείας βάσης για τη στρατηγική της για τον Ινδό – Ειρηνικό χώρο. Σύμφωνα με το όραμα των ΗΠΑ, η AUKUS και το Quad πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται. Η Ουάσινγκτον θέλει να εντάξει τους συμμάχους της τόσο από το Ανατολικό όσο και από το Δυτικό ημισφαίριο στη στρατηγική Ινδό – Ειρηνικού.

Από την άποψη της Αυστραλίας, η συμφωνία είναι ουσιαστικά ένα στοίχημα στη μακροπρόθεσμη δέσμευση της Ουάσινγκτον να διατηρήσει τη στρατιωτική της υπεροχή στην Ασία. Ο Rory Medcalf του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας το παρομοίασε με τη διέλευση ενός «στρατηγικού Ρουβίκωνα». Πολλοί παρατηρητές, σημείωσαν ότι ως αντάλλαγμα για τον εξοπλισμό της Αυστραλίας με SSN (πυρηνοκίνητο γενικής χρήσεως επιθετικό υποβρύχιο), οι ΗΠΑ θα αναμένουν μεγάλη συμμετοχή της Αυστραλίας στις προσπάθειες της να περιορίσει την Κίνα, μέχρι και τη συμμετοχή της σε οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση με Κίνα.

Η συμμαχία AUKUS είναι επίσης πιθανό να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη Νοτιοανατολική Ασία, μια περιοχή που βρίσκεται στο κέντρο της γεωγραφικής περιοχής «Ινδό-Ειρηνικός», η οποία είναι ο κύριος στόχος της νέας εταιρικής σχέσης. Μέχρι στιγμής, οι κυβερνήσεις της περιοχής κρατούν κλειστό το στόμα τους σχετικά με την ανακοίνωση της συμμαχίας. Είτε δημόσια είτε ιδιωτικά, εκτιμάται ότι η αντίδραση τους στη νέα πρωτοβουλία θα είναι βαθιά αμφίρροπη.

Από την άλλη πλευρά, η περιοχή είναι πιθανό να απογοητευτεί από οποιαδήποτε κίνηση που αυξάνει την πιθανότητα σύγκρουσης. Ενώ η AUKUS μπορεί να βοηθήσει στην αποτροπή της κινεζικής στρατιωτικής δράσης και να μειώσει την πιθανότητα σύγκρουσης, διασφαλίζοντας επίσης ότι μια τέτοια σύγκρουση θα ήταν πολύ πιο καταστροφική αν ξεσπάσει και η Νοτιοανατολική Ασία, η οποία βρίσκεται στο κέντρο του «Ινδό-Ειρηνικού», θα μπορούσε να είναι θεωρητικά στο κέντρο της σύγκρουσης.

Αναμφίβολα θα υπάρξουν περιφερειακές ανησυχίες για τον αντίκτυπο της εταιρικής σχέσης στη Νοτιοανατολική Ασία, ότι μπορεί να εντάξει την περιοχή σε μεγαλύτερο στρατηγικό ανταγωνισμό, να την εκτοπίσει από την αυτοαποκαλούμενη θέση της περιφερειακής «κεντρικότητας» και να διαβρώσει την επώδυνα κερδισμένη στρατηγική αυτονομία της.

Σε βαθύτερο επίπεδο, οι αντιλήψεις της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αμερικής αποκλίνουν σε διάφορους βαθμούς στο ερώτημα ποιά ακριβώς απειλή αποτελεί η Κίνα. Ενώ φοβάται για το μέλλον της κινεζικής ηγεμονίας, η περιοχή έχει λίγη όρεξη για την κυρίαρχη άποψη των ΗΠΑ για τον ανταγωνισμό της με την Κίνα, ως μέρος μιας παγκόσμιας μάχης μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού, ένα πλαίσιο που αντηχεί στην ανακοίνωση της AUKUS.

Σε σύγκριση με τη Νοτιοανατολική Ασία, η αντίδραση της Κίνας στην AUKUS ήταν προβλέψιμη. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών κατηγόρησε την οργάνωση ως αντανάκλαση της ξεπερασμένης ψυχροπολεμικής αντίληψης και της στενόμυαλης γεωπολιτικής αντίληψης που ενέτεινε μια περιφερειακή κούρσα εξοπλισμών. Εκτός από την κορύφωση κατά της εταιρικής σχέσης, το Πεκίνο είναι πιθανό να παίξει προς το κύριο πλεονέκτημα του έναντι των ΗΠΑ, δηλαδή οικονομικά. Συμπτωματικά, μια μέρα μετά την ανακοίνωση της AUKUS, η Κίνα υπέβαλε αίτηση ένταξης στη Συνολική και Προοδευτική Συμφωνία για τη Διασυνοριακή Ειρηνική Εταιρική Σχέση (CPTPP).

Η CPTPP, η οποία υπεγράφη από 11 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αυστραλίας, του Καναδά, της Χιλής, της Ιαπωνίας και της Νέας Ζηλανδίας το 2018, είναι η διάδοχος συμφωνία της εταιρικής σχέσης για τον Ειρηνικό που διαπραγματεύτηκε επίπονα η κυβέρνηση Ομπάμα, πριν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ αποσύρει τις ΗΠΑ από την συμφωνία, λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του το 2017.

Η κίνηση σηματοδότησε την ουσία του στρατηγικού ενδιαφέροντος του Πεκίνου για τη Νοτιοανατολική Ασία και την  περιοχή Ασία – Ειρηνικός, να εμβαθύνει την οικονομική του ολοκλήρωση με την περιοχή σε τέτοιο βαθμό ώστε τα έθνη να παρασύρονται από τεράστια οικονομική βαρύτητα στην τροχιά του. Ενώ η ένταξη της Κίνας στο CPTPP αντιμετωπίζει μια σειρά από εμπόδια, υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σήμερα εκτός των δύο μεγάλων εμπορικών συμφώνων Ασίας – Ειρηνικού.

Το τελικό συμπέρασμα από την ανακοίνωση της AUKUS είναι ότι η Κίνα αντιμετωπίζει μια ισχυρή νέα αμυντική συμμαχία στον Ινδό – Ειρηνικό, η οποία  χαιρετίστηκε από περιφερειακούς εταίρους όπως η Ιαπωνία. Επιβεβαιώνει επίσης ότι, μετά το Brexit, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να θέλουν το Ηνωμένο Βασίλειο και όχι την ΕΕ να συμμετέχει ως βασικός στρατιωτικός εταίρος. Δίνει επίσης ευκαιρία στον Μπάϊντεν για την μετά το Αφγανιστάν στροφή του στην Ασία.

Σε ότι αφορά στην Ινδία, ορισμένοι Ινδοί αξιωματούχοι έχουν αρχίσει να αμφισβητούν εάν οι ΗΠΑ θα υποστηρίξουν άνευ όρων την Ινδία σε μια κρίσιμη στιγμή. Σε αυτή την περίπτωση, η Ινδία δεν θα στραφεί εντελώς προς την πλευρά των ΗΠΑ όπως η Αυστραλία. Η Ουάσινγκτον και το Νέο Δελχί έχουν διαφορετικές πολιτικές ανάγκες. Εξάλλου, η Ινδία δεν θέλει να γίνει άλλος σύμμαχος των ΗΠΑ. Έχει μεγαλύτερες φιλοδοξίες. Θέλει ακόμη και να γίνει «άλλη Αμερική».

* Ο Αντώνης Βασιλείου είναι Αντιστράτηγος (εα), Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, MSc Επιχειρησιακός Ερευνητής, τ. Σύμβουλος ΟΑΣΕ επί Συμβατικών Εξοπλισμών και τ. Μελετητής των Συστημάτων Διοικήσεως και Ελέγχου Πληροφοριών C3I του ΝΑΤΟ (www.antoniosvasileiou.gr).

Τα άρθρα και τα σχόλια που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα αυτή εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς. Η ιστοσελίδα δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της. Επίσης ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση των άρθρων και των σχολίων χωρίς την αναφορά της σελίδας ως πηγή.

Ακολουθήστε την ιστοσελίδα μου στο GOOGLE NEWS για να ενημερώνεστε για όλα τα τελευταία άρθρα μας.


Leave a Reply

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

© 2022 Antonios L Vasileiou